Kościół św. Stanisława Męczennika w Brześciu Kujawskim

 

Portal główny

Tablica nagrobna z ok. 1600 r. podstarościego brzeskiego Adama Sieroszewskiego herbu Rola lub Poraj

Kościół znajduje się na szlaku Camino, droga dobrzyńsko-kujawska.

Wyposażenie fary św. Stanisława w Brześciu Kujawskim

Wysokie okna fary w Brześciu Kujawskim zdobią unikalne, barwne witraże z lat 1909–1911, stworzone według projektu Konrada Krzyżanowskiego. 

Dopełnieniem bogatego wyposażenia liturgicznego są zabytkowe organy z 1910 roku, wybudowane przez renomowaną firmę Alberta Homana z Warszawy.

Polichromia w farze w Brześciu Kujawskim

Ściany wnętrza fary w Brześciu Kujawskim pokrywa wielobarwna, modernistyczno-secesyjna polichromia, którą w latach 1925–1927 namalował Juliusz Makarewicz z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w tym fresk „Arcybiskup Janisław ogłasza Krzyżakom w tej świątyni surową naganę papieża Jana XXII za napady na Polskę".

Ołtarze fary w Brześciu Kujawskim

Wnętrze świątyni św. Stanisława w Brześciu Kujawskim kryje w sobie trzy ołtarze, z których najważniejszy jest ołtarz główny. W 1917 roku warszawski rzeźbiarz Stanisław Pawlak wykonał ołtarz główny, w kształcie neogotyckiego tryptyku, z grupą Ukrzyżowania. Poniżej znajduje się rzeźbiony tryptyk ze scenami z życia św. Stanisława Biskupa. Z tego samego roku pochodzą dwa ołtarze boczne.

W bocznej kaplicy można podziwiać manierystyczny obraz Matki Bożej.

W południowej bocznej kaplicy znajduje się gotycka rzeźba Pokłonu Trzech Króli, pochodząca z początku XVI w., autorstwa ucznia Wita Stwosza.

Architektura fary w Brześciu Kujawskim

Fara w Brześciu Kujawskim usytuowana jest w południowej części starego miasta, przy obecnym Placu Władysława Łokietka. Świątynia reprezentuje styl gotycki z wyraźnymi elementami neogotyckimi, będącymi efektem XX-wiecznej przebudowy.

Jest to konstrukcja trójnawowa, charakteryzująca się układem halowym o nawach równej wysokości. Do wzniesienia historycznych murów obwodowych użyto tradycyjnej, czerwonej cegły ceramicznej w wątku gotyckim. 

Bryłę kościoła zamyka wyodrębnione, wielobocznie zamknięte prezbiterium skierowane w stronę wschodnią.

Fasada główna wyróżnia się monumentalnym, schodkowym szczytem, ozdobionym tynkowanymi blendami. 

Ściany zewnętrzne kościoła są wzmocnione masywnymi przyporami, które stabilizują konstrukcję dachu.

Okna fary mają charakterystyczny dla gotyku ostrołukowy kształt i są optycznie wysmuklone.

Architekt Tomasz Pajzderski, projektując regotyzację, z dbałością odtworzył dawne, surowe formy średniowieczne.

Historia fary w Brześciu Kujawskim

Pierwsze ślady parafii w osadzie przygrodowej w Brześciu sięgają XIII wieku, kiedy to istniał tu drewniany kościół św. Piotra i Pawła. Około 1240 roku z fundacji księcia Kazimierza I kujawskiego wzniesiono nową świątynię w granicach miasta lokacyjnego. Obecny kościół farny zaczęto wznosić z cegły po 1320 roku, a oficjalne powołanie nowej parafii datuje się na 1325 rok. Prace budowlane zostały przerwane z powodu najazdu Krzyżaków, którzy w 1332 roku zdobyli i zniszczyli miasto. Po odzyskaniu terenów przez Polskę budowę kontynuowano, a prawo patronatu nad farą przysługiwało polskim monarchom. 

W XV wieku kościół zyskał na znaczeniu i został znacznie powiększony, co odzwierciedlało status Brześcia jako stolicy województwa. Historycznym wydarzeniem w murach fary było uroczyste odczytanie aktu pokoju brzeskiego, zawartego z Krzyżakami w 1435 roku. 

W 1556 roku budowlę dotknął tragiczny pożar, po którym świątynię sprawnie odbudowano. Kolejne dramatyczne zniszczenia przyniósł potop szwedzki, kiedy to w 1657 roku najeźdźcy celowo podpalili kościół. Na początku XVIII wieku, dzięki staraniom archidiakona Tomasza Niemierzy, fary doczekała się odbudowy nadającej jej cechy barokowe.

Trudny okres nastał w czasie wojen napoleońskich, gdy w 1812 roku zamieniono budynek w wojskowy magazyn. Generalna renowacja przeprowadzona w latach 1819–1830 uratowała popadającą w ruinę strukturę świątyni. 

Kluczowa dla obecnego wyglądu była wielka regotyzacja z lat 1907–1909 według projektu architekta Tomasza Pajzderskiego.

Podominikański kościół św. Michała Archanioła w Brześciu Kujawskim

Kościół św. Michała Archanioła w Brześciu Kujawskim to cenny zabytek sakralny o bogatej, wielowiekowej historii. Według kronikarza Jana Długosza pierwotny kościół ufundował w 1264 roku książę Kazimierz I Kujawski. Świątynia została przekazana zakonowi dominikanów, stąd jej historyczna nazwa jako kościół podominikański. Początkowo obiekt był wzniesiony z drewna, lecz w późniejszych wiekach zyskał murowaną strukturę.

Dzisiejszy gotycki gmach w stylu bazylikowym pochodzi z drugiej połowy XIV wieku. Fundatorem murowanego prezbiterium był biskup włocławski Zbylut, urzędujący w latach 1364–1383. Z racji bliskiego położenia przy murach miejskich budowla pełniła niegdyś funkcje obronne. W 1864 roku zakonnicy opuścili kompleks w wyniku kasaty zakonu przez władze carskie po powstaniu styczniowym.

Kościół doznał poważnych zniszczeń m.in. w czasie potopu szwedzkiego oraz pożaru na początku XX wieku. Podczas wielkiej odbudowy w latach 1922–1928 wnętrze świątyni wzbogacono o formy neobarokowe. Obecnie obiekt figuruje w rejestrze zabytków i służy jako kościół filialny miejscowej parafii św. Stanisława.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Zadusznikach

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Zadusznikach to zabytkowa świątynia neogotycka wzniesiona w latach 1873–1875. Znajduje się w miejscowości Zaduszniki na Ziemi Dobrzyńskiej. Parafia w tym miejscu ma wielowiekową historię i została erygowana już w XIV wieku. Obecny budynek kościoła wzniesiono na miejscu poprzedniej świątyni, która uległa zniszczeniu w pożarze w 1831 roku. 

Projekt architektoniczny tej neogotyckiej budowli stworzył znany architekt Henryk Marconi. Świątynia ma charakterystyczną dla swojego stylu strzelistą bryłę i ozdobne detale architektoniczne. Wnętrze kościoła skrywa historyczne elementy wyposażenia sakralnego oraz dawne ołtarze. 

Budowla jest cennym przykładem dziewiętnastowiecznej architektury sakralnej w regionie oraz znajduje się na dobrzyńsko-kujawskim szlaku camino.