Architektura i wyposażenie kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Architektura świątyni kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu reprezentuje obecnie styl gotycko-renesansowy. Kościół wzniesiono na planie prostokąta, nadając mu formę budowli pseudobazylikowej. 

Mury zewnętrzne są wyraźnie oskarpowane, co stanowi nawiązanie do gotyckich tradycji budowlanych. Głównym budulcem jest czerwona cegła, w którą wmurowano liczne kamienie polne. W fasadę kościoła wmurowano również nietypowe elementy obronne, takie jak kule. W ściany wkomponowano także dawne koło młyńskie.

Od południa i północy do korpusu nawowego przylegają dwie symetryczne kaplice. Wnętrze kościoła jest trzynawowe, podzielone filarami międzynawowymi. 

Prezbiterium świątyni jest węższe i niższe od nawy głównej, zamknięte prostą ścianą. Wystrój i wyposażenie wnętrza pochodzą w dużej mierze z okresu powojennej odbudowy. Dużą część powojennego wystroju stanowią sprzęty przeniesione z poaugustiańskiego kościoła w Białej Podlaskiej. Wewnątrz zachowało się cenne barokowe i rokokowe wyposażenie przeniesione z innych zamkniętych świątyń. Świątynia nakryta jest płaskim stropem, wykonanym podczas powojennej rekonstrukcji. Wnętrze rozświetlają smukłe okna, które zostały zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych.

Do zabytkowych elementów wyposażenia zalicza się wykonane w pierwszej połowie XVII wieku epitafium rodziny Chądzyńskich. W kościele przechowywane są także relikwie świętego Stanisława Kostki. Zespół kościelny w Zakroczymiu jest wpisany do rejestru zabytków i stanowi ważny punkt na mapie sakralnej Mazowsza.

Historia kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Kościół farny w Zakroczymiu nosi wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego. Pierwsze wzmianki o parafii w tym mieście pochodzą z 1472 roku, choć jej początki sięgają prawdopodobnie XIV wieku. Drewniana świątynia, która funkcjonowała tu w średniowieczu, spłonęła doszczętnie podczas wielkiego pożaru miasta w 1511 roku. 

Budowę obecnego, murowanego kościoła rozpoczęto w pierwszej połowie XVI wieku. Świątynia powstawała etapami, a w jej mury wkomponowano starsze, gotyckie detale. Istotna rozbudowa obiektu miała miejsce w XVII wieku, kiedy to dobudowano kaplicę południową. Kościół ten był ważnym miejscem dla lokalnej szlachty, gdzie odbywały się sądy i sejmiki ziemskie.

W XIX wieku, na skutek restauracji przeprowadzonych w latach 1821–1823 oraz 1874–1875, świątynia straciła swój pierwotny średniowieczny charakter. Wówczas usunięto wiele cennych barokowych elementów wystroju, w tym dawne ołtarze boczne. 

Poważnych zniszczeń kościół doznał we wrześniu 1939 roku podczas bombardowań i działań wojennych. Przez całą II wojnę światową zrujnowana świątynia pozostawała nieodbudowana. Dzieło podźwignięcia kościoła z ruin podjęto w latach 1945–1949 według projektu architekta Stefana Putowskiego. Prace budowlane prowadził wówczas architekt Paweł Zakrzewski. Odrestaurowany kościół uroczyście poświęcono w 1949 roku.

Architektura i wyposażenie kościoła franciszkanów w Wyszogrodzie

Kościół Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie jest położony malowniczo na wysokiej skarpie, górując nad doliną Wisły. Konstrukcja kościoła jest murowana, wzniesiona głównie z czerwonej cegły. Najstarszym zachowanym elementem świątyni jest gotyckie prezbiterium, pochodzące z 1408 roku. Prezbiterium wyróżnia się typowymi dla gotyku proporcjami i układem architektonicznym. 

Nawa główna reprezentuje styl barokowy i powstała w wyniku XVII-wiecznej odbudowy. Do prezbiterium od strony północnej przylega część dawnego skrzydła klasztornego z XVII wieku. W architekturze świątyni wyraźnie widać historyczne przenikanie się dwóch odmiennych stylów: gotyku i baroku. 

Portal główny prowadzący do wnętrza nawiązuje do wczesnobarokowych tradycji budowlanych. Centralnym punktem prezbiterium jest zabytkowy ołtarz główny. W ołtarzu znajduje się bardzo ciekawa rzeźba przedstawiająca pelikana karmiącego własną krwią swoje młode. W nawie bocznej znajduje się kaplica poświęcona Matce Boskiej, nawiązująca do głównego wezwania świątyni. Wystrój kaplicy obejmuje figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu rzeźb aniołów. Na wyposażeniu znajduje się zabytkowa ambona ozdobiona złoceniami i rzeźbami ewangelistów. W kościele przechowywane są również liczne obrazy olejne o tematyce sakralnej z XVIII i XIX wieku.

 W wielkim ołtarzu obraz MB Anielskiej malowany przez br. Konrada Zająca z Niepokalanowa (1951). W latach 1980-89, kościół został ponownie poddany gruntownemu remontowi od dachu aż do posadzki. Dokonano wtedy regotyzacji prezbiterium i kaplicy Św. Anny, zainstalowano zabytkową ambonę, dwa boczne ołtarze: Matki Boskiej Częstochowskiej i Św. Antoniego, nowe drzwi wejściowe, kraty barokowe w kruchcie, ławki, konfesjonały, balustrady. 

Ufundowano też dwa dzwony, dla których wzniesiono wolnostojącą dzwonnicę. 

Historia kościoła Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie

Kościół Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie jest jednym z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych zabytków w tym mazowieckim mieście. Świątynia została wzniesiona i oddana do użytku na początku XV wieku z inicjatywy Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych, czyli franciszkanów. Początkowo obiekt funkcjonował pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Przez wieki kompleks służył lokalnej społeczności oraz zakonnikom. 

W 1661 roku potężny pożar doszczętnie zniszczył zarówno sam kościół, jak i przylegający do niego klasztor. Po tym tragicznym zdarzeniu franciszkanie otrzymali specjalne zezwolenie na uruchomienie własnej cegielni. Umożliwiło to szybką produkcję materiałów budowlanych niezbędnych do odbudowy zgliszcz. Odbudowę i rozbudowę kościoła w nowym stylu przeprowadzono w latach 1661–1675. Po zakończeniu prac restauracyjnych świątynia zyskała nowe wezwanie Najświętszej Panny Anielskiej oraz świętych Franciszka i Antoniego Padewskiego. Konsekracji odnowionego kościoła dokonał sufragan żmudzki, biskup Stanisław Święcicki. Około 1684 roku ojciec Hadrian Mikulski wystawił od podstaw nowy budynek klasztorny.

W czasie zaborów, w 1808 roku, obiekt został odebrany zakonnikom i przemianowany na zbór ewangelicki. Kościół służył wiernym wyznania luterańskiego aż do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku. Po działaniach wojennych świątynia powróciła w ręce franciszkanów i przywrócono jej funkcje katolickie.

Kościół Świętej Trójcy w Wyszogrodzie

Kościół Świętej Trójcy w Wyszogrodzie to późnobarokowa świątynia wzniesiona w latach 1779–1786. Jest to czwarty z kolei kościół w historii parafii, której początki sięgają XIII wieku. Pierwsza świątynia w mieście powstała w XIII wieku, a od 1320 roku pieczę nad nią sprawowali Bożogrobcy z Miechowa. Poprzedni kościół stał bliżej Wisły, jednak w 1726 roku osuwający się brzeg rzeki zmusił parafię do zmiany lokalizacji kościoła. 

Obecny budynek wzniesiono na fundamentach świątyni, która spłonęła w wielkim pożarze miasta w 1773 roku. Prace budowlane przeprowadzono w latach 1779–1786, a fundamenty wzmocniono i zmieniono według projektu Samuela Fischera z Gdańska. Budowę murów sfinalizowano w 1786 roku, co zostało upamiętnione wyrytą datą na fasadzie frontowej. Nową świątynię konsekrowano około 1800 roku. Przy okazji konsekracji zmieniono wezwanie kościoła ze św. Jakuba na Świętą Trójcę.

Wyposażenie wnętrza i wieże zostały skompletowane dopiero po 1819 roku, po kasacie zakonu Bożogrobców. W 1837 roku dwie symetryczne wieże zostały dodatkowo nadbudowane. Podczas II wojny światowej, w 1942 roku, Niemcy zamknęli kościół i urządzili w nim spichlerz zbożowy.

Bryła świątyni reprezentuje styl późnobarokowy. Kościół jest budowlą halową z trójdzielną fasadą wschodnią, która jest ozdobiona dwiema wyodrębnionymi wieżami. Fasady zewnętrzne zostały opięte uproszczonymi pilastrami, które wspierają profilowane gzymsy. Wnętrze świątyni przykryte jest pięcioma przęsłami sklepienia kolebkowo-krzyżowego opartego na gurtach. Ściany nawy głównej są rozczłonkowane wysokimi wnękami, które zostały zamknięte półkoliście. 

W ołtarzu głównym znajduje się cenny późnobarokowy wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz zabytkowe rzeźby. Wyposażenie uzupełnia pochodzący z około 1700 roku wizerunek św. Barbary. W prezbiterium znajduje się bogato zdobiona, zabytkowa ambona. W 1908 roku wykonano ozdobne polichromie ścienne.

Kościół św. Barbary w Modlinie

Kościół św. Barbary w Modlinie znajduje się przy ulicy Szpitalnej 69 w Nowym Dworze Mazowieckim. Świątynia pełni funkcję jedynego kościoła parafialnego w historycznej dzielnicy Modlin-Twierdza. Sam budynek sakralny wyróżnia się nietypową architekturą, ponieważ przypomina drewniany barak wojskowy. Obiekt ten pierwotnie służył jako część dawnego rosyjskiego lazaretu polowego na terenie fortyfikacji.

Samodzielna parafia pw. św. Barbary została erygowana 29 czerwca 2007 roku przez biskupa Piotra Liberę. Pod względem administracji kościelnej wspólnota ta należy do dekanatu zakroczymskiego w diecezji płockiej. 

W ołtarzu świątyni umieszczono szczególną niszę, w której znajduje się ziemia z obozu koncentracyjnego w Działdowie. Kościół stanowi skromny, lecz niezwykle unikalny punkt na mapie całego kompleksu Twierdzy Modlin. Obok buduje się nowy kościół dla parafii św. Barbary.