Wokół kościoła Podwyższenia Krzyża w Zakroczymiu

 

Brama wejściowa na teren kościelny z 1926 roku

Plebania

Dzwonnica wolnostojąca

Zabytkowy krzyż misyjny

Krzyż przed wejściem do kościoła

Architektura i wyposażenie kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Architektura świątyni kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu reprezentuje obecnie styl gotycko-renesansowy. Kościół wzniesiono na planie prostokąta, nadając mu formę budowli pseudobazylikowej. 

Mury zewnętrzne są wyraźnie oskarpowane, co stanowi nawiązanie do gotyckich tradycji budowlanych. Głównym budulcem jest czerwona cegła, w którą wmurowano liczne kamienie polne. W fasadę kościoła wmurowano również nietypowe elementy obronne, takie jak kule. W ściany wkomponowano także dawne koło młyńskie.

Od południa i północy do korpusu nawowego przylegają dwie symetryczne kaplice. Wnętrze kościoła jest trzynawowe, podzielone filarami międzynawowymi. 

Prezbiterium świątyni jest węższe i niższe od nawy głównej, zamknięte prostą ścianą. Wystrój i wyposażenie wnętrza pochodzą w dużej mierze z okresu powojennej odbudowy. Dużą część powojennego wystroju stanowią sprzęty przeniesione z poaugustiańskiego kościoła w Białej Podlaskiej. Wewnątrz zachowało się cenne barokowe i rokokowe wyposażenie przeniesione z innych zamkniętych świątyń. Świątynia nakryta jest płaskim stropem, wykonanym podczas powojennej rekonstrukcji. Wnętrze rozświetlają smukłe okna, które zostały zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych.

Do zabytkowych elementów wyposażenia zalicza się wykonane w pierwszej połowie XVII wieku epitafium rodziny Chądzyńskich. W kościele przechowywane są także relikwie świętego Stanisława Kostki. Zespół kościelny w Zakroczymiu jest wpisany do rejestru zabytków i stanowi ważny punkt na mapie sakralnej Mazowsza.

Historia kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Kościół farny w Zakroczymiu nosi wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego. Pierwsze wzmianki o parafii w tym mieście pochodzą z 1472 roku, choć jej początki sięgają prawdopodobnie XIV wieku. Drewniana świątynia, która funkcjonowała tu w średniowieczu, spłonęła doszczętnie podczas wielkiego pożaru miasta w 1511 roku. 

Budowę obecnego, murowanego kościoła rozpoczęto w pierwszej połowie XVI wieku. Świątynia powstawała etapami, a w jej mury wkomponowano starsze, gotyckie detale. Istotna rozbudowa obiektu miała miejsce w XVII wieku, kiedy to dobudowano kaplicę południową. Kościół ten był ważnym miejscem dla lokalnej szlachty, gdzie odbywały się sądy i sejmiki ziemskie.

W XIX wieku, na skutek restauracji przeprowadzonych w latach 1821–1823 oraz 1874–1875, świątynia straciła swój pierwotny średniowieczny charakter. Wówczas usunięto wiele cennych barokowych elementów wystroju, w tym dawne ołtarze boczne. 

Poważnych zniszczeń kościół doznał we wrześniu 1939 roku podczas bombardowań i działań wojennych. Przez całą II wojnę światową zrujnowana świątynia pozostawała nieodbudowana. Dzieło podźwignięcia kościoła z ruin podjęto w latach 1945–1949 według projektu architekta Stefana Putowskiego. Prace budowlane prowadził wówczas architekt Paweł Zakrzewski. Odrestaurowany kościół uroczyście poświęcono w 1949 roku.

Architektura i wyposażenie kościoła franciszkanów w Wyszogrodzie

Kościół Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie jest położony malowniczo na wysokiej skarpie, górując nad doliną Wisły. Konstrukcja kościoła jest murowana, wzniesiona głównie z czerwonej cegły. Najstarszym zachowanym elementem świątyni jest gotyckie prezbiterium, pochodzące z 1408 roku. Prezbiterium wyróżnia się typowymi dla gotyku proporcjami i układem architektonicznym. 

Nawa główna reprezentuje styl barokowy i powstała w wyniku XVII-wiecznej odbudowy. Do prezbiterium od strony północnej przylega część dawnego skrzydła klasztornego z XVII wieku. W architekturze świątyni wyraźnie widać historyczne przenikanie się dwóch odmiennych stylów: gotyku i baroku. 

Portal główny prowadzący do wnętrza nawiązuje do wczesnobarokowych tradycji budowlanych. Centralnym punktem prezbiterium jest zabytkowy ołtarz główny. W ołtarzu znajduje się bardzo ciekawa rzeźba przedstawiająca pelikana karmiącego własną krwią swoje młode. W nawie bocznej znajduje się kaplica poświęcona Matce Boskiej, nawiązująca do głównego wezwania świątyni. Wystrój kaplicy obejmuje figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu rzeźb aniołów. Na wyposażeniu znajduje się zabytkowa ambona ozdobiona złoceniami i rzeźbami ewangelistów. W kościele przechowywane są również liczne obrazy olejne o tematyce sakralnej z XVIII i XIX wieku.

 W wielkim ołtarzu obraz MB Anielskiej malowany przez br. Konrada Zająca z Niepokalanowa (1951). W latach 1980-89, kościół został ponownie poddany gruntownemu remontowi od dachu aż do posadzki. Dokonano wtedy regotyzacji prezbiterium i kaplicy Św. Anny, zainstalowano zabytkową ambonę, dwa boczne ołtarze: Matki Boskiej Częstochowskiej i Św. Antoniego, nowe drzwi wejściowe, kraty barokowe w kruchcie, ławki, konfesjonały, balustrady. 

Ufundowano też dwa dzwony, dla których wzniesiono wolnostojącą dzwonnicę. 

Historia kościoła Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie

Kościół Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie jest jednym z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych zabytków w tym mazowieckim mieście. Świątynia została wzniesiona i oddana do użytku na początku XV wieku z inicjatywy Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych, czyli franciszkanów. Początkowo obiekt funkcjonował pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Przez wieki kompleks służył lokalnej społeczności oraz zakonnikom. 

W 1661 roku potężny pożar doszczętnie zniszczył zarówno sam kościół, jak i przylegający do niego klasztor. Po tym tragicznym zdarzeniu franciszkanie otrzymali specjalne zezwolenie na uruchomienie własnej cegielni. Umożliwiło to szybką produkcję materiałów budowlanych niezbędnych do odbudowy zgliszcz. Odbudowę i rozbudowę kościoła w nowym stylu przeprowadzono w latach 1661–1675. Po zakończeniu prac restauracyjnych świątynia zyskała nowe wezwanie Najświętszej Panny Anielskiej oraz świętych Franciszka i Antoniego Padewskiego. Konsekracji odnowionego kościoła dokonał sufragan żmudzki, biskup Stanisław Święcicki. Około 1684 roku ojciec Hadrian Mikulski wystawił od podstaw nowy budynek klasztorny.

W czasie zaborów, w 1808 roku, obiekt został odebrany zakonnikom i przemianowany na zbór ewangelicki. Kościół służył wiernym wyznania luterańskiego aż do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku. Po działaniach wojennych świątynia powróciła w ręce franciszkanów i przywrócono jej funkcje katolickie.

Kościół Świętej Trójcy w Wyszogrodzie

Kościół Świętej Trójcy w Wyszogrodzie to późnobarokowa świątynia wzniesiona w latach 1779–1786. Jest to czwarty z kolei kościół w historii parafii, której początki sięgają XIII wieku. Pierwsza świątynia w mieście powstała w XIII wieku, a od 1320 roku pieczę nad nią sprawowali Bożogrobcy z Miechowa. Poprzedni kościół stał bliżej Wisły, jednak w 1726 roku osuwający się brzeg rzeki zmusił parafię do zmiany lokalizacji kościoła. 

Obecny budynek wzniesiono na fundamentach świątyni, która spłonęła w wielkim pożarze miasta w 1773 roku. Prace budowlane przeprowadzono w latach 1779–1786, a fundamenty wzmocniono i zmieniono według projektu Samuela Fischera z Gdańska. Budowę murów sfinalizowano w 1786 roku, co zostało upamiętnione wyrytą datą na fasadzie frontowej. Nową świątynię konsekrowano około 1800 roku. Przy okazji konsekracji zmieniono wezwanie kościoła ze św. Jakuba na Świętą Trójcę.

Wyposażenie wnętrza i wieże zostały skompletowane dopiero po 1819 roku, po kasacie zakonu Bożogrobców. W 1837 roku dwie symetryczne wieże zostały dodatkowo nadbudowane. Podczas II wojny światowej, w 1942 roku, Niemcy zamknęli kościół i urządzili w nim spichlerz zbożowy.

Bryła świątyni reprezentuje styl późnobarokowy. Kościół jest budowlą halową z trójdzielną fasadą wschodnią, która jest ozdobiona dwiema wyodrębnionymi wieżami. Fasady zewnętrzne zostały opięte uproszczonymi pilastrami, które wspierają profilowane gzymsy. Wnętrze świątyni przykryte jest pięcioma przęsłami sklepienia kolebkowo-krzyżowego opartego na gurtach. Ściany nawy głównej są rozczłonkowane wysokimi wnękami, które zostały zamknięte półkoliście. 

W ołtarzu głównym znajduje się cenny późnobarokowy wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz zabytkowe rzeźby. Wyposażenie uzupełnia pochodzący z około 1700 roku wizerunek św. Barbary. W prezbiterium znajduje się bogato zdobiona, zabytkowa ambona. W 1908 roku wykonano ozdobne polichromie ścienne.