Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zakrzewie Kościelnym

Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zakrzewie Kościelnym to cenny zabytek sakralny, który zachwyca swoją historią i skromną, drewnianą architekturą. Parafia została założona prawdopodobnie już w XII wieku. Pierwsze zachowane dokumenty pisane wspominające o tutejszej świątyni pochodzą z końca XIV wieku. Jeden z dawnych kościołów stojących w tym miejscu został doszczętnie zniszczony przez powódź wiosną 1619 roku. 

Budowę obecnego obiektu sakralnego sfinansował przed 1619 rokiem ówczesny właściciel wsi, Marcin Lasocki. Ściany tej zabytkowej budowli posiadają tradycyjną konstrukcję zrębową i są z zewnątrz oszalowane pionowo. 

Kościół jest jednonawowy i zgodnie ze dawnym zwyczajem sakralnym został wzniesiony jako orientowany. Cały dach obiektu pokryto naturalnym gontem, co podkreśla jego staropolski charakter. 

Nad nawą góruje charakterystyczna, ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę z blaszanym hełmem. Surowe wnętrze nie posiada polichromii ściennej i jest nakryte prostym, płaskim stropem z drewna. 

W sąsiedztwie świątyni stoi wolnostojąca, drewniana dzwonnica o konstrukcji słupowej zbudowana w XVIII wieku. Pod względem administracji kościelnej parafia w Zakrzewie Kościelnym należy do dekanatu bodzanowskiego w diecezji płockiej.

Wokół kościoła Podwyższenia Krzyża w Zakroczymiu

 

Brama wejściowa na teren kościelny z 1926 roku

Plebania

Dzwonnica wolnostojąca

Zabytkowy krzyż misyjny

Krzyż przed wejściem do kościoła

Architektura i wyposażenie kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Architektura świątyni kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu reprezentuje obecnie styl gotycko-renesansowy. Kościół wzniesiono na planie prostokąta, nadając mu formę budowli pseudobazylikowej. 

Mury zewnętrzne są wyraźnie oskarpowane, co stanowi nawiązanie do gotyckich tradycji budowlanych. Głównym budulcem jest czerwona cegła, w którą wmurowano liczne kamienie polne. W fasadę kościoła wmurowano również nietypowe elementy obronne, takie jak kule. W ściany wkomponowano także dawne koło młyńskie.

Od południa i północy do korpusu nawowego przylegają dwie symetryczne kaplice. Wnętrze kościoła jest trzynawowe, podzielone filarami międzynawowymi. 

Prezbiterium świątyni jest węższe i niższe od nawy głównej, zamknięte prostą ścianą. Wystrój i wyposażenie wnętrza pochodzą w dużej mierze z okresu powojennej odbudowy. Dużą część powojennego wystroju stanowią sprzęty przeniesione z poaugustiańskiego kościoła w Białej Podlaskiej. Wewnątrz zachowało się cenne barokowe i rokokowe wyposażenie przeniesione z innych zamkniętych świątyń. Świątynia nakryta jest płaskim stropem, wykonanym podczas powojennej rekonstrukcji. Wnętrze rozświetlają smukłe okna, które zostały zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych.

Do zabytkowych elementów wyposażenia zalicza się wykonane w pierwszej połowie XVII wieku epitafium rodziny Chądzyńskich. W kościele przechowywane są także relikwie świętego Stanisława Kostki. Zespół kościelny w Zakroczymiu jest wpisany do rejestru zabytków i stanowi ważny punkt na mapie sakralnej Mazowsza.

Historia kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Zakroczymiu

Kościół farny w Zakroczymiu nosi wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego. Pierwsze wzmianki o parafii w tym mieście pochodzą z 1472 roku, choć jej początki sięgają prawdopodobnie XIV wieku. Drewniana świątynia, która funkcjonowała tu w średniowieczu, spłonęła doszczętnie podczas wielkiego pożaru miasta w 1511 roku. 

Budowę obecnego, murowanego kościoła rozpoczęto w pierwszej połowie XVI wieku. Świątynia powstawała etapami, a w jej mury wkomponowano starsze, gotyckie detale. Istotna rozbudowa obiektu miała miejsce w XVII wieku, kiedy to dobudowano kaplicę południową. Kościół ten był ważnym miejscem dla lokalnej szlachty, gdzie odbywały się sądy i sejmiki ziemskie.

W XIX wieku, na skutek restauracji przeprowadzonych w latach 1821–1823 oraz 1874–1875, świątynia straciła swój pierwotny średniowieczny charakter. Wówczas usunięto wiele cennych barokowych elementów wystroju, w tym dawne ołtarze boczne. 

Poważnych zniszczeń kościół doznał we wrześniu 1939 roku podczas bombardowań i działań wojennych. Przez całą II wojnę światową zrujnowana świątynia pozostawała nieodbudowana. Dzieło podźwignięcia kościoła z ruin podjęto w latach 1945–1949 według projektu architekta Stefana Putowskiego. Prace budowlane prowadził wówczas architekt Paweł Zakrzewski. Odrestaurowany kościół uroczyście poświęcono w 1949 roku.

Architektura i wyposażenie kościoła franciszkanów w Wyszogrodzie

Kościół Matki Boskiej Anielskiej w Wyszogrodzie jest położony malowniczo na wysokiej skarpie, górując nad doliną Wisły. Konstrukcja kościoła jest murowana, wzniesiona głównie z czerwonej cegły. Najstarszym zachowanym elementem świątyni jest gotyckie prezbiterium, pochodzące z 1408 roku. Prezbiterium wyróżnia się typowymi dla gotyku proporcjami i układem architektonicznym. 

Nawa główna reprezentuje styl barokowy i powstała w wyniku XVII-wiecznej odbudowy. Do prezbiterium od strony północnej przylega część dawnego skrzydła klasztornego z XVII wieku. W architekturze świątyni wyraźnie widać historyczne przenikanie się dwóch odmiennych stylów: gotyku i baroku. 

Portal główny prowadzący do wnętrza nawiązuje do wczesnobarokowych tradycji budowlanych. Centralnym punktem prezbiterium jest zabytkowy ołtarz główny. W ołtarzu znajduje się bardzo ciekawa rzeźba przedstawiająca pelikana karmiącego własną krwią swoje młode. W nawie bocznej znajduje się kaplica poświęcona Matce Boskiej, nawiązująca do głównego wezwania świątyni. Wystrój kaplicy obejmuje figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu rzeźb aniołów. Na wyposażeniu znajduje się zabytkowa ambona ozdobiona złoceniami i rzeźbami ewangelistów. W kościele przechowywane są również liczne obrazy olejne o tematyce sakralnej z XVIII i XIX wieku.

 W wielkim ołtarzu obraz MB Anielskiej malowany przez br. Konrada Zająca z Niepokalanowa (1951). W latach 1980-89, kościół został ponownie poddany gruntownemu remontowi od dachu aż do posadzki. Dokonano wtedy regotyzacji prezbiterium i kaplicy Św. Anny, zainstalowano zabytkową ambonę, dwa boczne ołtarze: Matki Boskiej Częstochowskiej i Św. Antoniego, nowe drzwi wejściowe, kraty barokowe w kruchcie, ławki, konfesjonały, balustrady. 

Ufundowano też dwa dzwony, dla których wzniesiono wolnostojącą dzwonnicę.