Kościół jezuitów w Kownie

Kościół jezuitów w Kownie, oficjalnie Kościół św. Franciszka Ksawerego, to jedna z najbardziej charakterystycznych i historycznych świątyń w mieście. Zbudowano go w stylu późnego baroku na przełomie XVII i XVIII wieku, a jego wieże ukończono w 1725 roku. Położony jest w samym sercu Stare Miasta, bezpośrednio przy reprezentacyjnym Placu Ratuszowym. 

Świątynia ma burzliwą historię; po kasacie zakonu jezuitów w XVIII wieku służyła m.in. jako cerkiew prawosławna. Przy kościele funkcjonowało dawne kolegium, w którym w latach 1819–1823 pracował jako nauczyciel wybitny polski poeta Adam Mickiewicz. 

Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę jezuici powrócili do Kowna w 1923 roku, jednak po II wojnie światowej kościół został ponownie zamknięty i przekształcony w szkołę sportową. Dopiero w 1990 roku, po upadku ZSRR, obiekt został zwrócony wiernym i przeszedł gruntowny remont. Obecnie fasada świątyni zachwyca majestatycznymi, dwoma wieżami oraz bogato zdobionym wnętrzem. Obok kościoła znajduje się tablica upamiętniająca obecność Mickiewicza, a sam budynek stanowi integralną część staromiejskiego krajobrazu.

Il Gesù w Rzymie

Il Gesù (właściwie Kościół Najświętszego Imienia Jezus) to główna, macierzysta świątynia zakonu jezuitów w Rzymie. Położony jest przy placu o tej samej nazwie, niedaleko rzymskiego Kapitolu i placu Weneckiego.

Budowla jest uznawana za prototyp architektury barokowej i stała się wzorem dla setek kościołów jezuickich na całym świecie. Prace nad świątynią rozpoczęto w 1568 roku z inicjatywy kardynała Alessandro Farnese. Głównym architektem, który opracował projekt wnętrza, był Giacomo Barozzi da Vignola. Po śmierci Vignoli, budowę ukończył Giacomo della Porta, który zaprojektował charakterystyczną, dwukondygnacyjną fasadę.

Kościół został uroczyście konsekrowany w 1584 roku, stając się manifestem potęgi kontrreformacji. Wnętrze zaprojektowano tak, aby wierni mogli skupić się na ołtarzu i wyraźnie słyszeć kazania, co zapewnia doskonała akustyka. Jednym z najbardziej spektakularnych elementów jest fresk na sklepieniu – Triumf Imienia Jezus autorstwa Giovanniego Battisty Gaulliego. Malowidło to tworzy niesamowitą iluzję trójwymiarowości, sprawiając wrażenie, jakby postaci „wypadały” z ram sufitu do wnętrza kościoła.

W lewej nawie bocznej znajduje się bogato zdobiona kaplica św. Ignacego Loyoli, założyciela jezuitów. W kaplicy tej spoczywają szczątki świętego w srebrnej urnie umieszczonej pod ołtarzem.

Naprzeciwko kaplicy św. Ignacego znajduje się kaplica św. Franciszka Ksawerego, w której przechowywana jest relikwia jego prawego ramienia.

Konstrukcja kościoła z jedną szeroką nawą i rzędami bocznych kaplic zamiast naw bocznych zdominowała architekturę sakralną na kolejne stulecia.

Kościół św. Ignacego Loyoli w Rzymie

Kościół św. Ignacego Loyoli w Rzymie to jedno z najpiękniejszych dzieł baroku, położone w samym sercu Wiecznego Miasta. Świątynia została zbudowana w XVII wieku jako kościół dla studentów pobliskiego Collegio Romano. Największą sławę przyniosły mu niesamowite freski autorstwa jezuity Andrei Pozzo, który był mistrzem perspektywy. Na sklepieniu nawy głównej znajduje się gigantyczna „Apoteoza św. Ignacego”, która sprawia wrażenie nieskończonej głębi nieba. Kościół znany jest przede wszystkim z niezwykłej „fałszywej kopuły”, która w rzeczywistości jest płaskim obrazem namalowanym na płótnie. Iluzja ta jest tak doskonała, że z odpowiedniego punktu na posadzce trudno odróżnić malowidło od prawdziwej architektury. Wewnątrz świątyni znajduje się specjalne lustro, które ułatwia turystom podziwianie i fotografowanie detali sufitu bez nadwyrężania szyi. W bocznych kaplicach spoczywają szczątki ważnych świętych jezuickich, w tym św. Alojzego Gonzagi. 

Fasada kościoła dominuje nad malowniczym placem Piazza Sant'Ignazio, który przypomina teatralną scenografię. Wstęp do bazyliki jest bezpłatny, co czyni ją jednym z najchętniej odwiedzanych punktów na mapie rzymskich zabytków. To miejsce obowiązkowe dla każdego miłośnika sztuki sakralnej i genialnych tricków optycznych sprzed stuleci.

Bazylika św. Witalisa w Rzymie (San Vitale) II

 

Bazylika św. Witalisa i towarzyszy męczenników w Rzymie

Bazylika św. Witalisa (wł. San Vitale al Quirinale) to jeden z najstarszych kościołów tytularnych w Rzymie. Oficjalnie nosi nazwę bazyliki świętych męczenników Witalisa, Walerii, Gerwazego i Protazego. Znajduje się ona przy ruchliwej ulicy Via Nazionale, w samym sercu Wiecznego Miasta.

Budowa świątyni została zainicjowana pod koniec IV wieku, za pontyfikatu papieża Syrycjusza. Charakterystyczną cechą kościoła jest to, że znajduje się on obecnie kilka metrów poniżej poziomu ulicy. Aby wejść do wnętrza, należy pokonać 38 schodów prowadzących w dół, co ukazuje pierwotny poziom gruntu w tym rejonie.

Świątynia została zbudowana bez wykorzystania fundamentów wcześniejszych budowli pogańskich, co jest rzadkością w Rzymie. W V wieku cesarz Teodozjusz I wsparł rozwój tego miejsca kultu. Obecna fasada bazyliki posiada portyk z kolumnami, który pochodzi jeszcze z okresu paleochrześcijańskiego.

Wnętrze zdobią imponujące freski z końca XVI wieku, przedstawiające sceny męczeństwa. Za dekorację malarską odpowiadali tacy artyści jak Agostino Ciampelli czy Giovanni Battista Fiammeri.

Bazylika pełniła ważną rolę w historii jezuitów jako miejsce ich pierwszego nowicjatu. Z tego miejsca wyruszało wielu misjonarzy, którzy szerzyli wiarę w Nowym Świecie. Kościół był wielokrotnie restaurowany, m.in. na zlecenie papieży Sykstusa IV oraz Klemensa VIII.

Sanktuarium Najświętszego Imienia Jezus w Łodzi

Kościół neoromański św. Jana w Łodzi został zbudowany w latach 1880–1884 jako kościół luterański. Był drugim kościołem tego wyznania w Łodzi. Duże nakłady na budowę położył m.in. fabrykant łódzki Karol Scheibler (100 tys. rubli w złocie). Kościół wybudowany z cegły, w stylu neoromańskim, wg projektu inż. Ludwika Schreibera, jako zbór ewangelicko-augsburski św. Jana Ewangelisty. Po zakończeniu II wojny światowej kościół został zajęty przez zakon jezuitów. Katolicy użytkowali kościół na podstawie zgody władzy państwowej, która określała je jako mienie poewangelickie. Duszpasterstwo sprawują jezuici. W 1950 roku erygowano katolicką parafię Najświętszego Imienia Jezus. W 1989 roku jezuici wykupili kościół i dawne budynki parafii od Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Filary, łuki, pilastry, kapitele – wszystko w białym kolorze, wraz z ciemnym sufitem daje piękny i podniosły efekt neogotyku. Do tego dochodzą interesujące witraże, piękna chrzcielnica, wspaniały główny ołtarz z masywnymi lichtarzami, ciekawa rzeźbiona ambona i balustrada przy ołtarzu. Zabytkowe polichromie w sklepieniu nawy głównej i transeptu. 

1 września 2020, decyzją abpa Grzegorza Rysia, jezuicki kościół pw. Najświętszego Imienia Jezus został podniesiony do godności sanktuarium.

Barokowy kościół św. Ducha w Toruniu

Kościół św. Ducha w Toruniu jest późnobarokową świątynią wzniesioną w połowie XVIII wieku jako ewangelicki zbór. Jego powstanie ściśle wiąże się z toruńskimi zamieszkami religijnymi z 1724 roku, w wyniku których miejscowi luteranie utracili posiadany wcześniej kościół Najświętszej Marii Panny. Pozbawieni świątyni na Starym Mieście, dopiero w 1754 roku uzyskali zgodę królewską na zbudowanie prostego domu modlitwy, który z zewnątrz nie miał przypominać kościoła. Autorem zrealizowanego projektu był Effraim Schroeger, który później zasłynął jako czołowy architekt polskiego klasycyzmu. Zgodnie z postawionymi warunkami, świątynia nie posiadała wieży - obecną wzniesiono dopiero w ostatnich latach XIX wieku. Kościół aż do 1945 roku służył protestantom, następnie został przejęty przez jezuitów i stał się kościołem akademickim. W latach osiemdziesiątych XX w. świątynia była miejscem spotkań antykomunistycznej opozycji. Wewnątrz zachowały się elementy wyposażenia w stylu rokoko, wśród których na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny oraz drzwi do zakrystii wykonane w 1756 r. w technice intarsji, polegającej na tworzeniu barwnych motywów dekoracyjnych wyłącznie z różnych gatunków drewna.

Church of St. Ducha is a late-Baroque church erected in the mid-18th century as an Evangelical church. Its creation is closely related to the religious riots in Toruń in 1724, as a result of which the local Lutherans lost the previously owned church of the Blessed Virgin Mary. Deprived of a temple in the Old Town, it was only in 1754 that they obtained royal permission to build a simple house of prayer, which was not supposed to resemble a church from the outside. The author of the completed project was Effraim Schroeger, who later became famous as a leading architect of Polish classicism. According to the conditions, the temple did not have a tower - the present one was erected only in the last years of the 19th century. The church served Protestants until 1945, then it was taken over by the Jesuits and became an academic church. In the 1980s, the temple was a meeting place for the anti-communist opposition. Inside, elements of rococo style furnishings have been preserved, among which the main altar and the door to the sacristy, made in 1756 in marquetry technique, consisting in creating colorful decorative motifs exclusively from various types of wood, deserve special attention.

Kirche St. Ducha ist eine spätbarocke Kirche, die Mitte des 18. Jahrhunderts als evangelische Kirche errichtet wurde. Ihre Entstehung ist eng mit den religiösen Unruhen in Toruń im Jahr 1724 verbunden, in deren Folge die hiesigen Lutheraner die frühere Kirche der Heiligen Jungfrau Maria verloren. Einem Tempel in der Altstadt beraubt, erhielten sie erst 1754 die königliche Erlaubnis, ein einfaches Bethaus zu errichten, das von außen keiner Kirche ähneln sollte. Autor des vollendeten Projekts war Effraim Schroeger, der später als führender Architekt des polnischen Klassizismus berühmt wurde. Gemäß den Bedingungen hatte der Tempel keinen Turm - der jetzige wurde erst in den letzten Jahren des 19. Jahrhunderts errichtet. Die Kirche diente den Protestanten bis 1945, dann wurde sie von den Jesuiten übernommen und wurde eine akademische Kirche. In den 1980er Jahren war der Tempel ein Treffpunkt der antikommunistischen Opposition. Im Inneren sind Elemente der Einrichtung im Rokokostil erhalten geblieben, darunter der Hauptaltar und die Tür zur Sakristei, die 1756 in Intarsientechnik hergestellt wurden und darin bestanden, farbenfrohe dekorative Motive ausschließlich aus verschiedenen Holzarten zu schaffen, verdienen besondere Aufmerksamkeit.

Pomnik nagrobny Jana Tarły w kościele jezuitów pw. Matki Bożej Łaskawej w Warszawie

 

Symboliczny pomnik nagrobny Jana Tarły (1684-1750), jednego z głównych fundatorów Collegium Nobilium i dobrodzieja pijarów, w rzeczywistości pochowanego w kościele o.o. pijarów w Opolu Lubelskim, znajduje się po lewej stronie w nawie bocznej kościoła jezuitów pw. Matki Bożej Łaskawej w Warszawie.

Pomnik uważany za jedno z wybitnych dzieł rzeźby późnego baroku – rokoka, zaliczany do najlepszych osiągnięć rzeźby europejskiej XVIII wieku. Powstał w pracowni Jana Jerzego Plerscha w latach 1752–1753. Pierwotnie wystawiony w kościele oo. pijarów przy ul. Długiej w Warszawie – z inicjatywy Stanisława Konarskiego SchP – bliskiego krewnego, bratanka, któremu Jan Tarło pomógł sfinansować studia za granicą. Pomnik sfinansowała wdowa, Zofia Tarło z Krasińskich. Jan Tarło był szczególnym dobroczyńcą o.o. pijarów, jednym z głównych fundatorów Collegium Nobilium. W kościele o.o. pijarów nagrobek pierwotnie był umiejscowiony wokół drzwi prowadzących do kościelnej zakrystii, w pobliżu głównego ołtarza. W symbolice eschatologicznej brama oznacza przejście do innego świata.

Jan Tarło pędzla Augustyna Mirysa

Portalowy nagrobek stanowił ozdobę – obramowanie drzwi do zakrystii kościelnej, składa się z trzech rodzajów marmuru. Nad drzwiami umieszczono łacińską tablicę epitafijną, podobiznę – medalion z płaskorzeźbą Jana Tarły utrzymywaną przez postać kobiecą - personifikację alegorii, dwa putta – pierwotnie z trąbką, postać kobiecą - alegorię wiary – pierwotnie wskazującą monstrancję. Pomnik wsparty na hermach z postaciami atlantów.

W 1834 roku po powstaniu listopadowym carskie władze przekazały kościół pijarów rosyjskiej cerkwi prawosławnej, zaś nagrobek rozebrano i przeniesiono do kościoła pojezuickiego przy ul. Świętojańskiej, przekazanego pijarom wyrzuconym z ich własnego kościoła. W 1864 roku montaż, uzupełnienie braków i konserwację pomnika w kościele pojezuickim przeprowadził Faustyn Cengler. Pomnik został zniszczony w 1944 roku podczas wysadzenia kościoła w powietrze, ale częściowo ocalał, gdyż pod ścianą z nagrobkiem nie wybuchł ładunek. Pomnik scalono i poddano konserwacji w 2010 roku.

Ein symbolischer Grabstein von Jan Tarło (1684-1750), einem der Hauptgründer des Collegium Nobilium und Wohltäter der Piaristen, tatsächlich in der Kirche begraben o.o. Piaristen in Opole Lubelskie, befindet sich links im Seitenschiff der Jesuitenkirche St. Unsere Liebe Frau der Gnade in Warschau.

Das Denkmal gilt als eines der herausragenden Werke der Spätbarock-Rokoko-Skulptur, die als eine der besten Errungenschaften der europäischen Bildhauerei im 18. Jahrhundert gilt. Es entstand in den Jahren 1752–1753 im Atelier von Jan Jerzy Plersch. Ursprünglich ausgestellt in der Kirche von Piaristen an der ul. Długa in Warschau - auf Initiative von Stanisław Konarski SchP - einem nahen Verwandten, Neffen, dem Jan Tarło half, sein Auslandsstudium zu finanzieren. Das Denkmal wurde von der Witwe Zofia Tarło geb. Krasiński finanziert. Jan Tarło war ein besonderer Wohltäter der o.o. Piaristen, einer der Hauptgründer des Collegium Nobilium. In der Kirche von Der Grabstein der Piaristen befand sich ursprünglich um die Tür, die zur Sakristei der Kirche führte, in der Nähe des Hauptaltars. In der eschatologischen Symbolik bedeutet das Tor den Übergang in eine andere Welt.

Der Portalgrabstein war ein Schmuckstück - der Türrahmen zur Sakristei der Kirche besteht aus drei Marmorsorten. Über der Tür befindet sich ein lateinisches Epitaph, ein Bildnis - ein Medaillon mit einem Flachrelief von Jan Tarło, das von einer weiblichen Figur gehalten wird - die Personifikation der Allegorie, zwei Putten - ursprünglich mit einer Trompete, eine weibliche Figur - eine Allegorie des Glaubens - ursprünglich auf eine Monstranz hinweisend. Auf Hermen gestütztes Denkmal mit Atlantenfiguren.

1834, nach dem Novemberaufstand, übergaben die zaristischen Behörden die Piaristenkirche der Russisch-Orthodoxen Kirche, und der Grabstein wurde abgebaut und in die Post-Jesuiten-Kirche in der ul. Świętojańska, gegeben an die aus ihrer eigenen Kirche vertriebenen Piaristen. 1864 führte Faustyn Cengler die Montage durch und ergänzte die Mängel und die Erhaltung des Denkmals in der Post-Jesuiten-Kirche. Das Denkmal wurde 1944 bei der Sprengung der Kirche zerstört, blieb aber teilweise erhalten, weil die Ladung nicht unter der Mauer mit dem Grabstein explodierte. Das Denkmal wurde 2010 zusammengelegt und konserviert.

The symbolic tombstone of Jan Tarło (1684-1750), one of the main founders of Collegium Nobilium and benefactor of the Piarists, in fact buried in the church of o.o. Piarists in Opole Lubelskie, is located on the left in the side nave of the Jesuit church of St. Our Lady of Grace in Warsaw. The monument is considered one of the outstanding works of late Baroque - Rococo sculpture, considered one of the best achievements of European sculpture in the 18th century. It was created in the studio of Jan Jerzy Plersch in the years 1752–1753.

Originally exhibited in the church of piarists at ul. Długa in Warsaw - on the initiative of Stanisław Konarski SchP - a close relative, nephew, whom Jan Tarło helped finance his studies abroad. The monument was financed by the widow, Zofia Tarło née Krasiński. Jan Tarło was a special benefactor of the o.o. Piarists, one of the main founders of Collegium Nobilium. In the church of The tombstone of the Piarists was originally located around the door leading to the church sacristy, near the main altar. In eschatological symbolism, the gate means the passage to another world.

The portal tombstone was an ornament - the door frame to the church sacristy is made of three types of marble. Above the door there is a Latin epitaph, an effigy - a medallion with a bas-relief of Jan Tarło held by a female figure - personification of allegory, two putti - originally with a trumpet, a female figure - an allegory of faith - originally pointing to a monstrance. Monument supported on herms with figures of atlantes.

In 1834, after the November Uprising, the tsarist authorities handed over the Piarist Church to the Russian Orthodox Church, and the tombstone was dismantled and moved to the post-Jesuit church at ul. Świętojańska, given to the Piarists expelled from their own church. In 1864, Faustyn Cengler carried out the assembly, supplementing the deficiencies and conservation of the monument in the post-Jesuit church. The monument was destroyed in 1944 when the church was blown up, but partly survived, because the charge did not explode under the wall with the tombstone. The monument was merged and underwent conservation in 2010.