Prawosławna cerkiew św. Ducha w Wilnie

Cerkiew Świętego Ducha w Wilnie to klasycystyczna świątynia z wyraźnymi elementami barokowymi, położona w pobliżu Ostrej Bramy. Pierwszą drewnianą cerkiew w tym miejscu wzniesiono w 1597 roku z fundacji sióstr Teodory i Anny Wołowicz. 

Od 1611 roku była to jedyna prawosławna świątynia w Wilnie, a w 1634 roku na jej miejscu powstała nowa, murowana budowla. Po zniszczeniach dokonanych przez Szwedów obiekt odbudowano dzięki pomocy cara Piotra I, lecz w latach 1748–1749 cerkiew ponownie strawiły pożary. Odbudową kierował znany architekt Jan Krzysztof Glaubitz, który zaprojektował także zachowany do dziś barokowy ikonostas. W XIX wieku świątynia doznała kolejnych strat z rąk armii napoleońskiej, po czym przeszła przebudowy, w tym usunięcie z fasady barokowych elementów w ramach rusyfikacji. 

W 1850 roku arcybiskup Józef uczynił cerkiew sanktuarium trzech wileńskich męczenników. Święci Antoni, Jan i Eustachy to XIV-wieczni dworzanie wielkiego księcia litewskiego Olgierda, którzy zostali straceni za odmowę wyparcia się wiary chrześcijańskiej i powrotu do pogaństwa. Są oni uznawani za pierwszych męczenników prawosławnych na ziemiach litewskich, a ich niezłomna postawa przyczyniła się do umocnienia chrześcijaństwa w tym regionie. Ich cudownie zachowane relikwie stanowią dziś główne sanktuarium wileńskiej cerkwi Świętego Ducha, przyciągając wiernych z całego świata. Ich relikwie, ewakuowane podczas I wojny światowej do Moskwy, powróciły na miejsce w 1946 roku decyzją władz radzieckich. 

Wnętrze świątyni, zbudowane na planie krzyża łacińskiego, skrywa m.in. 20 ikon autorstwa Iwana Trutniewa. Przy cerkwi, która ostatnią renowację przeszła w latach 90. XX wieku, do dziś nieprzerwanie działa męski monaster.

Klasztor w Pożajściu (Kowno - Litwa - II)

 

Klasztor w Pożajściu

Klasztor w Pożajściu (lit. Pažaislio vienuolynas) to największy zespół klasztorny na Litwie i jeden z najcenniejszych zabytków późnego baroku w Europie Północno-Wschodniej. Obiekt położony jest na malowniczym półwyspie nad Zalewem Kowieńskim.

Klasztor został ufundowany w drugiej połowie XVII wieku przez kanclerza wielkiego litewskiego, Krzysztofa Zygmunta Paca. Obiekt wzniesiono z przeznaczeniem dla surowego zakonu kontemplacyjnego – kamedułów. Głównym architektem tego założenia był Włoch Giovanni Battista Frediani. Prace budowlane i dekoracyjne trwały kilkadziesiąt lat, rozpoczynając się w 1667 roku. Kompleks charakteryzuje się niezwykle rzadko spotykanym, oryginalnym układem przestrzennym opartym na sześciokątach. Włoski styl architektoniczny reprezentują liczne dziedzińce, krużganki oraz falujące linie fasady. 

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny wyróżnia się wspaniałą kopułą, która dominuje nad okolicznym krajobrazem. Wnętrza świątyni ozdobiono marmurem, sztukateriami wykonanymi przez artystów z Lombardii oraz freskami pędzla Michała Arcangelo Palloniego. Fundator i jego rodzina zostali pochowani w podziemiach klasztoru, zgodnie z ich ostatnią wolą. 

Przez lata historii klasztor ulegał zniszczeniom w czasie wojen, a także przechodził w ręce prawosławnych mnichów w okresie carskim. W czasach Związku Radzieckiego kompleks był dewastowany, służąc między innymi jako archiwum, szpital psychiatryczny oraz obóz dla młodzieży. 

W 1992 roku odrestaurowany obiekt przekazano żeńskiemu zgromadzeniu Sióstr św. Kazimierza. Obecnie na terenie klasztoru działa również muzeum historyczne oraz centrum kultury. Od 1996 roku w zabytkowych wnętrzach i ogrodach organizowany jest prestiżowy Festiwal Muzyki w Pożajściu. Otoczenie klasztoru, w tym odtworzone ogrody i pobliski las, tworzą wspaniałą enklawę ciszy i spokoju.

\

Kapucyński kościół św. Wawrzyńca w Zakroczymiu (II)

 

Kapucyński kościół św. Wawrzyńca w Zakroczymiu (I)

Pierwotnie kościół posiadał założenie jednonawowe, jednak z czasem został powiększony o nawy boczne. Cały zespół architektoniczny (wraz z przyległym klasztorem) w obecnym kształcie ukształtował się głównie w latach 1757–1765.

Skromna, lecz surowa fasada obiektu odzwierciedla typowy dla zakonu kapucynów styl budowlany. Wnętrze świątyni jest tradycyjnie jednoprzestrzenne z wydzielonym, węższym prezbiterium. Na ścianach prezbiterium zachowały się zabytkowe malowane kartusze z pierwszej połowy XVII wieku, przedstawiające m.in. orła z herbem Waza.

Pod prezbiterium i nawą znajdują się krypty grzebalne, w których spoczywają dawni zakonnicy oraz fundator klasztoru, Józef Młocki.

W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła znajduje się prostokątny wirydarz z zabudowaniami klasztornymi otoczonymi starannie utrzymanym ogrodem.

Na przykościelnym dziedzińcu wzrok przyciąga zabytkowa kamienna figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, ustawiona tam w 1957 roku.

Obiekt wielokrotnie ulegał zniszczeniom w czasie wojen i powstań, jednak za każdym razem był pieczołowicie odbudowywany.

Sanktuarium Mirowskie w Pińczowie

W połowie XVI wieku Pińczów, za sprawą Mikołaja Oleśnickiego, stał się ostoją reformacji. Wypędzono wówczas z miasta paulinów, a jedyny kościół zamieniono w świątynię kalwińską. W zabudowaniach klasztornych zorganizowano słynne na całą Europę reformackie gimnazjum pińczowskie. Dopiero w 1586 roku biskup krakowski Piotr Myszkowski wykupił miasto i nastąpiła rekatolizacja Pińczowa. Do miasta powrócili paulini, a gimnazjum protestanckie zamieniono w szkołę prowadzoną przez parafię św. Jana Ewangelisty.

W 1587 roku Piotr Myszkowski ufundował na przedmieściu Pińczowa – Mirowie kościół, z przeznaczeniem na kolegiatę. W 1592 roku założono nowe miasto Mirów, które 20 lat później przyłączone zostało do Pińczowa. Zygmunt Myszkowski zamówił w Krakowie obraz Matki Bożej do przyszłej świątyni. W 1606 roku sprowadził z Rzymu konwent franciszkanów reformatów do drewnianego kościoła. Przekazał również zakonnikom obraz Matki Bożej, zwany odtąd obrazem Matki Bożej Mirowskiej. Franciszkanie szerzyli kult Matki Bożej.

W 1610 roku pińczowscy franciszkanie zostali zmuszeni do opuszczenia Mirowa. Wyjechali wówczas do Ołomuńca na Słowacji i do Gliwic, gdzie założyli nowicjat. Przed 1615 rokiem ordynat Zygmunt Myszkowski rozpoczął budowę kościoła, a dokończył ją po 1619 roku III ordynat Ferdynand Myszkowski. Powstała piękna, wczesnobarokowa, bogato wyposażona świątynia z dwuwieżową fasadą, do której przeniesiono obraz MB Mirowskiej. Po zbudowaniu kościoła, w latach 20. i 30. XVII wieku były próby ponownego osadzenia reformatów przy okazałej świątyni na Mirowie. Zakonnicy nie chcieli jednak przyjąć tej świątyni, ponieważ nie odpowiadała ona ich wymogom ubóstwa.

W nowym kościele Msze Święte odprawiali paulini z parafialnego kościoła św. Jana Ewangelisty. Po śmierci Ferdynanda Myszkowskiego w 1647 roku, kościół został opuszczony, a paulini chcieli przenieść cudowny obraz do swej świątyni. Sprzeciwili się temu Myszkowscy i zabrali obraz do kaplicy zamkowej. Paulini w swojej świątyni umieścili tylko wota i inne ozdoby cudownego obrazu. W 1683 roku Stanisław Kazimierz Myszkowski sprowadził ponownie na Mirów konwent franciszkanów i ufundował dla nich klasztor. Reformaci przybyli do Pińczowa z klasztoru w Krakowie.

Cudowny wizerunek Matki Bożej Mirowskiej powrócił do kościoła i był umieszczony wówczas w ołtarzu głównym. W kościołach reformackich, w ołtarzach głównych umieszczano jedynie wizerunek Ukrzyżowanego Zbawiciela. Dlatego też, po otrzymaniu zgody swego dobrodzieja, przenieśli obraz Matki Bożej do ołtarza bocznego, usytuowanego przy tęczy, po lewej stronie kościoła.

Nie była to jedyna zmiana wprowadzona przez franciszkanów. Wierni swej regule reformaci zrównali wieże z wysokością dachów i usunęli niektóre dekoracje z fasady kościoła. Na placu sąsiadującym z kościołem od południa, franciszkanie pobudowali piętrowy klasztor. Reformaci utrzymywali się z pracy własnych rąk oraz z działalności duszpasterskiej. Po upadku powstania styczniowego w 1863 roku, władze carskie zakazały naboru nowicjuszy, a klasztor reformacki w Pińczowie został klasztorem etatowym, pozostawionym do wymarcia. W klasztorze utworzono tzw. dom księży emerytów, przeznaczony dla duchownych skazanych na odosobnienie za niesubordynację wobec carskiej władzy. Ostatni franciszkanin z pińczowskiego klasztoru zmarł w 1910 roku i wówczas klasztor skasowano, a kościół przeszedł w administrację diecezjalną.

Już w 1908 roku budynki klasztorne wykorzystane zostały na miejski szpital św. Juliana, w którym posługę pielęgniarską pełniły siostry szarytki do 1943 roku, a później siostry sercanki. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, franciszkanie w 1928 roku powrócili do Pińczowa i służą mieszkańcom do dziś. W 1990 roku przy franciszkańskiej świątyni została erygowana parafia Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, wydzielona z parafii św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Pińczowie.

W XIX wieku złotnik Arkusiński wykonał srebrne sukienki, którymi ozdobił cudowny obraz Matki Bożej Mirowskiej, a w 1992 roku, za zezwoleniem papieża Jana Pawła II, słynący łaskami obraz przyozdobiony został koronami.

Kościół bernardynów pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Łęczycy

Bernardyni osiedlili się w Łęczycy za sprawą Doroty z Otolskich Piwo, która w 1632 r. zaprosiła ich na grunt przy łęczyckiej Bramie Poznańskiej, fundując dla nich drewniany klasztor i kościół. Świątynia otrzymała wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Dzięki licznym fundatorom bracia wybudowali w latach 1636-1643 kościół, którego poświęcenia dokonano 10 IX 1652 r. W czasie potopu szwedzkiego w 1656 r. został częściowo zniszczony. W 1743 r. kościół i klasztor spłonęły. Po odbudowie w drugiej połowie XVIII w. odbywały się tutaj sejmiki województwa łęczyckiego. Do roku 1864 był to kościół klasztorny bernardynów. W czasie powstania styczniowego zakonnicy zaangażowali się w pomoc powstańcom, co spowodowało kasatę klasztoru w 1864 r. Kościół i klasztor przeszły wówczas pod kuratelę miejscowej parafii św. Andrzeja. Po odzyskaniu niepodległości bernardyni nie byli w stanie objąć placówki z powodu braku dostatecznej liczby kapłanów, dlatego w 1923 r. biskup łódzki przekazał go jezuitom, którzy zostali usunięci z niego przez Niemców w 1940 r. Po wojnie, w 1946 r. klasztor wraz z kościołem powrócił do pierwotnych właścicieli bernardynów. 

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia jest budowlą wczesnobarokową, orientowaną, jednonawową z nieco węższym i niższym prezbiterium. Obecna szata wnętrza kościoła pochodzi z przełomu XVII-XVIII w. Twórcą polichromii był brat Walenty Żebrowski. Kościół posiada dwuspadowy dach, zwieńczony trójkondygnacyjną sygnaturką. Wewnątrz są sklepienia kolebkowe z lunetami. Wnętrze kościoła, urządzone w duchu teatrum sacrum, jest jednym z najpiękniejszych w całej prowincji oo. Bernardynów. Klasztor to budowla murowana, piętrowa, z prostokątnym dziedzińcem przylegający południowym bokiem do kościoła. 

The Bernardines settled in Łęczyca thanks to Dorota, née Otolska Piwo, who in 1632 invited them to land in Łęczyca by founding a wooden monastery and church for them. The temple received the invocation of the Immaculate Conception of the Blessed Virgin Mary. Thanks to numerous funders, the brothers built the church between 1636 and 1643. During the Swedish Deluge in 1656, it was partially destroyed. In 1743, the church and the monastery burned down. After reconstruction in the second half of the 18th century, the sejmiks of the Łęczyca province were held here. It was a Bernardine monastery church until 1864. During the January Uprising, the monks became involved in helping the insurgents, which led to the monastery's dissolution in 1864. The church and monastery were then transferred to the custody of the local parish of St. Andrew. In 1923, the Bishop of Lodz handed it over to the Jesuits, who were expelled from it by the Germans in 1940. After the war, in 1946, the monastery and the church were returned to the original Bernardine owners. 

The Church of the Immaculate Conception is an early Baroque, oriented, single-nave building with a slightly narrower and lower presbytery. The present interior decoration of the church dates from the turn of the 17th-18th century. The creator of the polychrome was Brother Walenty Żebrowski. The church has a gabled roof, topped with a three-storey bell. Inside, there are barrel vaults with lunettes. The interior of the church, decorated in the spirit of the theatrum sacrum, is one of the most beautiful in the whole province of the Bernardine Fathers. 

Die Bernardiner ließen sich in Łęczyca dank Dorota, geborene Otolska Piwo, nieder, die sie 1632 einlud, sich in Łęczyca niederzulassen, indem sie für sie ein Holzkloster und eine Kirche gründete. Das Gotteshaus wurde der Unbefleckten Empfängnis der Heiligen Jungfrau Maria geweiht. Dank zahlreicher Geldgeber konnten die Brüder die Kirche zwischen 1636 und 1643 errichten. Während der schwedischen Sintflut im Jahr 1656 wurde sie teilweise zerstört. Im Jahr 1743 brannten die Kirche und das Kloster nieder. Nach dem Wiederaufbau in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts wurden hier die Sejmiks der Provinz Łęczyca abgehalten. Bis 1864 war es eine Klosterkirche der Bernhardiner. Während des Januaraufstands unterstützten die Mönche die Aufständischen, was zur Auflösung des Klosters im Jahr 1864 führte. Kirche und Kloster gingen in die Obhut der örtlichen Pfarrei St. Andreas über. Andreas. 1923 übergab der Bischof von Lodz das Kloster an die Jesuiten, die 1940 von den Deutschen aus dem Kloster vertrieben wurden. 1946, nach dem Krieg, wurden das Kloster und die Kirche an die ursprünglichen Bernhardiner zurückgegeben. 

Die Kirche der Unbefleckten Empfängnis ist ein frühbarocker, orientierter, einschiffiger Bau mit einem etwas schmaleren und niedrigeren Presbyterium. Die heutige Innenausstattung der Kirche stammt aus der Zeit der Wende vom 17. zum 18. Jahrhundert. Der Schöpfer der Polychromie war Bruder Walenty Żebrowski. Die Kirche hat ein Giebeldach, das von einer dreistöckigen Glocke gekrönt wird. Im Inneren befinden sich Tonnengewölbe mit Lünetten. Das Innere der Kirche, das im Geiste des theatrum sacrum dekoriert ist, gehört zu den schönsten in der ganzen Provinz der Bernhardiner. 

Barokowy kościół Przenajświętszej Trójcy na warszawskim Solcu

 

Kościół parafialny na Solcu należy do najstarszych w Warszawie. Już w roku 1339 był jednym z pięciu, jakie wówczas znajdowały się na terenie obecnego miasta. 

Obecny barokowy kościół Przenajświętszej Trójcy zbudowany został na przełomie XVII i XVIII wieku z inicjatywy królowej Marii Kazimiery Sobieskiej. Jego fundatorem był wojewoda czernichowski Fryderyk Falkerzamb, który po przejściu z luteranizmu na katolicyzm zobowiązał się wybudować klasztor dla ojców Zakonu Świętej Trójcy (trynitarzy). 

Prace przy budowie kościoła przy rynku soleckim trwały w latach 1696-1721. Projekt kościoła opracował prawdopodobnie Tylman van Gameren – najwybitniejszy architekt ówczesnej epoki. Kościół wzniesiono na planie krzyża równoramiennego, i był wzorowany na ukończonym w 1597 roku madryckim kościele Świętej Trójcy przy ulicy Lope De Vegi. Murowany klasztor w stylu barokowym dla trynitarzy wzniesiony został dopiero w latach 1773-1779. 

Poświęcenia kościoła Świętej Trójcy dokonał w kwietniu 1726 roku biskup kijowski Ożga. On też podarował kościołowi cudowną figurę Jezusa Nazareńskiego, najstarszy zabytek hiszpańskiej kultury religijnej w Warszawie.

Po powstaniu styczniowym zakon ojców trynitarzy został rozwiązany ukazem carskim z 1864 roku. Zakonnikom pozwolono jedynie mieszkać na terenie klasztoru do śmierci ostatniego z ojców. W 1887 roku kościół Świętej Trójcy w trosce o dobro duchowe wiernych przejęli księża diecezjalni.

We wrześniu 1939 roku kościół Świętej Trójcy został poważnie uszkodzony – spłonął dach i zawaliła się część sklepień. Najpoważniejsze straty przyniosły działania wojenne prowadzone podczas powstania warszawskiego. Na skutek bombardowań wojsk niemieckich i wielokrotnego ostrzału artylerii sowieckiej ze wschodniego brzegu Wisły kościół został niemal doszczętnie zburzony.

Odbudowę zaczęto w 1946 roku pod kierownictwem prof. Stanisława Marzyńskiego, a prace rekonstrukcyjne trwały do połowy lat sześćdziesiątych. Od 2017 roku kościołem i parafią opiekują się karmelici bosi.

The parish church in Solec is one of the oldest in Warsaw. Already in 1339 it was one of five that were then located in the current city. The present baroque church of the Holy Trinity was built at the turn of the 17th and 18th centuries on the initiative of Queen Maria Kazimiera Sobieska. Its founder was the voivode of Chernihiv, Fryderyk Falkerzamb, who, after converting from Lutheranism to Catholicism, undertook to build a monastery for the Fathers of the Holy Trinity Order (trinitarians). In 1696 Work on the construction of the church at the market square in Solec lasted in the years 1696-1721. The design of the church was probably designed by Tylman van Gameren - the most outstanding architect of that era. The church was built on the plan of an isosceles cross, and was modeled on the Holy Trinity Church in Madrid, Lope De Vegi Street, completed in 1597. The brick monastery in the Baroque style for the Trinitarians was erected only in the years 1773-1779.

The church of the Holy Trinity was consecrated in April 1726 by the Kiev bishop Ożga. He also donated to the church a miraculous figure of Jesus of Nazareth, the oldest monument of Spanish religious culture in Warsaw. After the January Uprising, the Order of the Trinitarian Fathers was dissolved by the tsar's edict of 1864. The monks were only allowed to live in the monastery until the death of the last of the fathers. In 1887, the church of the Holy Trinity, out of concern for the spiritual well-being of the faithful, was taken over by diocesan priests.

In September 1939, the church of the Holy Trinity was seriously damaged - the roof burned down and part of the vaults collapsed. The most serious losses were caused by military operations conducted during the Warsaw Uprising. As a result of bombing by the German army and repeated shelling of the Soviet artillery from the eastern bank of the Vistula, the church was almost completely destroyed. Reconstruction began in 1946 under the supervision of prof. Stanisław Marzyński, and reconstruction works lasted until the mid-1960s. Since 2017, the church and parish have been taken care of by the Discalced Carmelites.

Die Pfarrkirche in Solec ist eine der ältesten in Warschau. Bereits 1339 war es eines von fünf, die sich damals in der heutigen Stadt befanden. Die heutige Barockkirche der Heiligen Dreifaltigkeit wurde um die Wende des 17. und 18. Jahrhunderts auf Initiative von Königin Maria Kazimiera Sobieska erbaut. Sein Gründer war der Woiwode von Tschernihiw, Fryderyk Falkerzamb, der sich nach seinem Übertritt vom Luthertum zum Katholizismus verpflichtete, ein Kloster für die Väter des Ordens der Heiligen Dreifaltigkeit (Trinitarier) zu errichten. Die Arbeiten am Bau der Kirche auf dem Marktplatz in Solec dauerten in den Jahren 1696-1721. Das Design der Kirche wurde wahrscheinlich von Tylman van Gameren entworfen - dem herausragendsten Architekten dieser Zeit. Die Kirche wurde auf dem Grundriss eines gleichschenkligen Kreuzes erbaut und war der 1597 fertiggestellten Kirche der Heiligen Dreifaltigkeit in Madrid, Straße Lope de Vegi, nachempfunden. Das Backsteinkloster im Barockstil für die Trinitarier wurde erst in den Jahren 1773–1779 errichtet.

Die Kirche der Heiligen Dreifaltigkeit wurde im April 1726 vom Kiewer Bischof Ożga geweiht. Er schenkte der Kirche auch eine wundertätige Figur des Jesus von Nazareth, das älteste Denkmal der spanischen religiösen Kultur in Warschau. Nach dem Januaraufstand wurde der Orden der Trinitarierväter durch das zaristische Edikt von 1864 aufgelöst. Die Mönche durften nur bis zum Tod des letzten der Väter im Kloster leben. 1887 wurde die Kirche der Heiligen Dreifaltigkeit aus Sorge um das geistliche Wohl der Gläubigen von Diözesanpriestern übernommen.

Im September 1939 wurde die Kirche der Heiligen Dreifaltigkeit schwer beschädigt - das Dach brannte ab und ein Teil der Gewölbe stürzte ein. Die schwersten Verluste wurden durch Militäroperationen während des Warschauer Aufstands verursacht. Durch Bombenangriffe der deutschen Armee und wiederholten Beschuss der sowjetischen Artillerie vom Ostufer der Weichsel wurde die Kirche fast vollständig zerstört. Der Wiederaufbau begann 1946 unter der Leitung von Prof. Stanisław Marzyński, und die Wiederaufbauarbeiten dauerten bis Mitte der 1960er Jahre. Seit 2017 werden Kirche und Pfarrei von den Unbeschuhten Karmeliten betreut.